Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-05-29T17:31:11.568196+00:00

Инжил: 1 Петер

Инжил: 1 Петер

1. Янъы Антласув

1. Соьзлик

2. Таблица Соответствия Имен Собственных

Янъы Антласув

Янъы Антласув

1. Кирис Соьз

1. 1 Петер

Кирис Соьз

Кирис соьз

Оьрметли окувшылар!

Сиз колынъызга алып турган китап Янъы Антласув деп аталады.

Янъы Антласув Эски Антласув ман бирге Библияды туьзеди.

Библия – савлай дуныяда энъ бек окылатаган китаплардынъ бириси болады. Онда Алла Таала дуныяды, аьдемди калай яратканы эм Муса пайхамбар аркалы аьдемлерге оьзининъ Йорыгын бергени акында хабарланады. Бу Йорыктынъ негизинде Аллага ынанув эм ювык аьдемлерин суьюв турады. Онынъ акында Эски Антласувдынъ биринши бес китабында – Тауратта айтылады.

Ама биз Эски Антласувдынъ калган баска китапларыннан аьдемлер, аьдетинше, Алладынъ Йорыгын, тийисли этип, толтырмаганын билемиз. Аьдемлер Аллады оьрметлевди, ювыгын суьювди тез мутатаган болганлар. Алла Таала пайхамбарларын аьдемлерге йиберетаган эди, ама олардынъ коьплери пайхамбарлардан эситкен Алладынъ соьзине эс бермейтаган эдилер.

Янъы Антласув хабарлайтаган ислер сол заманларда болган эдилер. Аллаху-Таала Иса Масихти аьдемлерди акыйкаттынъ йолына кайтарар, оларды Аллады суьйип уьйретер эм оларга оьмирлик яшавга эсикти ашар уьшин йиберген. «Мессия» соьзи грекше «Христос», «май ягылган» деген маьнеди анълатады: соьйтип сайланган патшаларга, пайхамбарларга эм бас дин куллыкшыларга айтатаган болганлар.

Иса йырма юзйыллык артта Палестинада тувган. Палестина сол заманга Урым империясы ман енъилген эди. Ама онда орынласып яшаган ювытлар оьзлерининъ динин эм ата – бабаларынынъ аьдетлерин саклайтаган болганлар. Алла оларга ят аьдемлердинъ баскыншылыгыннан босатаяк куткарувшыды йибереегине сенетаган эдилер. Алла ман йиберилген куткарувшы Иса Масих болып шыкты.

Ама Ол ювытларга олардынъ саклап турганлары болмай, оннан да коьбиректи этти: Ол савлай аьдем дуныясын куьнадан эм оьлимнинъ куьшиннен куткарды. Исада оны этпеге куьши бар эди, неге десе Оны ман бирге Алладынъ Рухы болган эди.

Янъы Антласув йырма ети китаптан туьзилген. Биринши доьрт китабы – Инжил. «Евангелие» – грек соьзи, грек тилинде «Ийги Хабар» деген тувра маьнеди анълатады. Соьйтип Оьзининъ окувын Иса Масих Оьзи атаган эди. Инжил Исадынъ яшавы, кызмет кылувы, Онынъ окувы эм эткен аьжейиплери, оьлуьви эм оьлилерден тирилуьви акында хабарлайды. Инжил Исага ынанып ызыннан иерген доьрт аьдем мен – Матай, Марк, Лука эм Яхъя ман язылган. Олардынъ баьриси де яде оьзлери Исадынъ яшавында болган ислерди коьргенлер, яде оны коьргенлердинъ хабарларыннан язып алганлар. Инжилдинъ доьрт кесеги бир бириннен оьзлерининъ язылув стильлери мен эм язувшылар Исадынъ яшавынынъ кайсы ислерине айырым эс эткенлери мен баскаланады. Ама олар эш бир зат пан да бир бирлерине карсылык этпейдилер, керисинше, Исадынъ яшавын эм окувын туьрли ягыннан коьрмеге ярдам этедилер. Тап сол ислер христиан Ямагатынынъ туьзилуьвининъ басы боладылар, эм Куран артта Исады, ети пайхамбардынъ негизининъ бири деп, белгилейди.

Иса оьлилерден тирилгениннен сонъ, Онынъ окувы кенъ яйылып басланады. Исадынъ биринши сокталарынынъ яшавы акында «Элшилердинъ ислери» деген китапта хабарланады. Сол китап Инжилден сонъ келеди. Оны Инжилдинъ бир кесегининъ авторы Лука язган. Лука бу китапта язылганды оьзи коьрген эм де сол ислердинъ коьбисинде катнаскан. «Элшилердинъ ислери» китаптынъ ортасындагы геройлардынъ бири – Петер эм Паул. Исадынъ артыннан иерген эки айтувлы соктасы. Олар Иса акында хабарды яяр уьшин коьп куьресип ислегенлер эм Онынъ атыннан коьплеген аьжейиплерди эткенлер.

Исадынъ биринши сокталарынынъ насихатшылары бирерде оьзлерининъ окувшыларына хатлар язатаган болганлар. Онда Исадынъ окувын анълатканлар, Аллага уьшини мен де ынанган аьдем оьзин кайтип юргистпеге кереги акында насихатлаганлар. Бизге еткен йырма бир хат та соьйтип Янъы Антласувга киргистилген. Бу хатлар Исадынъ эм онынъ сокталары акында билмеге суьйгенлердинъ баьрисин айлак та бек кызыксындыраяклар.

Эм Янъы Антласувдынъ сонъгы йырма етинши китабы – Ашылув. Онынъ биринши аятыннан алып, китаптынъ бас темасы кайдай болганы белгиленеди: «Иса Масихтинъ ашылувы. Аллаху-Таала оны Исага Оьзининъ кулларына не зат тез арадан болаягын коьрсетер уьшин берген…» (Ашы. 1:1) Бу китап Исадынъ энъ ювык сокталарынынъ бириси Яхъя ман язылган. Яхъя Янъы Антласувга кирген Инжилдинъ бир кесегининъ эм уьш хаттынъ авторы болады. «Ашылув» китабынынъ мырады – ызыннан иерген сокталарынынъ коьнъиллерин коьтеруьв, неге десе олар, Исадынъ бу дуныя яшавынынъ бир неше онйыллыклары озганнан сонъ, ынанмаган замандаслары ягыннан эм де, айырым болып, оькиметтен оьсе барган душпанлыкты сезетаган эдилер. Бу китап келеекте болаяк куткарылувга уьмит эттиреди. Сонынъ уьшин савлай Янъы Антласув китабындай, тек биринши окувшыларына болмай, баьрисине де каратылады.

Скобкалар ишинде курсив аьриплер мен язылган соьзлер оригинал текстте болмаганлар, оларды биз айтылганнынъ маьнесин ашык этер уьшин косканмыз.

Янъы Антласув басында эски грек тилинде язылган эди, ама эки мынъйыллыктынъ бойында ол савлай дуныядынъ мынъга ювык тиллерине коьширилген. Биз куванышлымыз, энди ногайларга да, баскалардай, бу айтувлы кие китаплар йыйынтыгы ман оьзининъ тувган тилинде таныспага амал бериледи.

Библияды коьшируьвши институт коьшируьвшилерге, редакторларга эм Янъы Антласувдынъ ногай тилинде бу баспалавда катнаскан баьри аьдемлерге оьзининъ разылыгын билдиреди.

Кие Китапты коьшируьвши Институтынынъ куллыкшылары

1 Петер

1 Петер

1. Кирис Соьз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

Кирис Соьз

ПЕТЕРДЕН БИРИНШИ ХАТ

Элши Петер оьзининъ биринши хатын, баьри белгилерге коьре, Урымда (янъы эрадынъ 63–64-нши йй.) язган. Ога хатты язбага элши Паул ман бирге куллык эткен Силас ярдамласкан. Хат Кишкей Азиядынъ (соьлеги Турциядынъ) керуьв кесегинде яшаган Паулдынъ насихатлавы ман туьзилген христиан ямагатларына каратылган.

Сол вакыт христианлардынъ аьли авырдан авыр бола беретаган эди: ынанувлары уьшин оларды мыскыллайтаган эм селекелейтаган эдилер. Олар аьр дайым Масихке сенуьвлерине заралык келтирген аьллерге бойсындыраяк азгырувлардынъ алдында калатаган эдилер. Петер Масихке ынанганлардынъ, тап Исадынъ оьзиндей болып, олар да оьз дини эм кие яшавы уьшин азап шегуьвге аьзир болмага тийисли экенлерин эслерине салады. Ога сенимлиги уьшин Раббий ерге кайтканда оларды савгалы этеек. Бу уьмит ынанганларга яшавда расатаган баьри кыйынлыкларды тоьзбеге куьш берер.

1

1^1Масих Исадынъ элшиси Петерден, Понтка, Галатияга, Каппадокияга, Асия элине эм Битунияга шашыраган эм сол эллерде келетен болып яшайтаган аьдемлерге салам!+

2Атамыз Алла, сизди эртеден билип, сайлаган. Сиз, Иса Масихке тынълап, Онынъ тоьгилген каны ман тазаланар уьшин Рухтынъ куьши мен оьзинъизди Ога багыслагансыз. Сизде шапагат эм тынышлык коьбирек болсын+.

Тири уьмит

3Раббийимиз Иса Масихтинъ Алласына эм Атасына шуькир болсын! Ол Оьзининъ уллы рагимлиги мен Иса Масихти оьлилерден тирилтип, бизди янъыдан тувдырып, бизге тири уьмитти берди+.

4Ол бу затты, сизинъ уьшин коьклерде сакланатаган ширимейтаган, бузылмайтаган, солымайтаган асабалыкты аларсыз деп, этти+.

5Заманнынъ сонъында ашылмага аьзир болып туратаган куткарылув уьшин Алла сизди иманынъыз аркалы Оьз куьдирети мен саклап турады+.

6Сога коьре соьле кыска вакытта туьрли сынавлардан азапланмага керек болсанъыз да куткарылаягынъызга куванынъыз+.

7Солай сыналган иманынъыз, Иса Масих келгенде, сизге мактав, оьрмет эм данък аькелер. Ондай иман алтыннан да баа, неге десе алтын от пан сыналатаган болса да бара-тура йокка шыгады+.

8-9Сиз Масихти суьесиз эм, соьлеге дейим де коьрмегенлей, Ога иман этесиз эм иманынъыздынъ мырадына, янынъыздынъ куткарылувына етип, айтып болмаслык уллы мактавлы суьйиниш пен куванасынъыз+.

10Сизге коьрсетилеек шапагат акында эртеден йораган пайхамбарлар бу куткарылув акында мукаят тергеп, сорап шыкканлар+.

11Масихтинъ Рухы Масихтинъ шегеек азаплары эм Ога сонъында келеек данъкы акында эртеден айтканда, пайхамбарлар Онынъ кимди эм кайсы заманды коьрсететаганын билмеге каьрлегенлер+.

12Энди сизге билдирилген затлар ман олардынъ, оьзлерине болмай, сизге куллык эткенлери ашылды. Сол затларды коьклерден йиберилген Кие Рухтынъ куьши мен сизге Ийги Хабарды еткергенлер билдирдилер. Маьлеклер де сол затларды анъламага талпынадылар+.

Кие (Аллага берилген) болынъыз

13Сол себепли, акылынъызды куллык этпеге аьзирлеп, сак турынъыз. Иса Масих келгенде, сизге коьрсетилеек шапагатка толы сенимли болып турынъыз+.

14Сиз тынълавлы балалардай болынъыз, Аллады билмеген заманынъыздагы яман куьсевлеринъизге иерменъиз+.

15Керисинше, сизди шакырган Алла киедей, сиз де кие болынъыз: эткен баьри затынъызда Ога багысланынъыз,+

16неге десе: «Мага багысланынъыз[*], неге десе Мен киемен», – деп язылган.

17Эгер сиз аьр кимге эткен ислерине коьре тийисли оьким этуьвши Аллага, Атамыз деп, айтатаган болсанъыз, бу дуныяда Ога аьр дайым оьрмет берип яшанъыз+.

18Сиз аталарынъыздан калган бос яшав йолынъыздан, алтындай яде куьмистей, тез кешуьвли байлык пан болмай,+

19минсиз эм таза козыга усаган Масихтинъ асыл каны ман сатылып алынгансынъыз.

20Ол аьле дуныя туьзилеектен алдын белгиленген эм тек сосы сонъгы заманда сизинъ уьшин келген+.

21Масих аркалы Оны оьлилерден тирилткен эм Оны данъклаткан Аллага сенесинъиз, солай болганда иманынъыз да, уьмитинъиз де – Аллада.

22Акыйкатка тынълавлы болганынъыз бан оьзинъизди тазаладынъыз эм соьле, экиюзли болмай, кардашларынъызды суьймеге боласыз. Соьйтип те бир биринъизди ак юректен, яныплы суьйинъиз+.

23Сиз оьлеек урлыктан болмай, оьлимсиз урлыктан, Алладынъ тири эм оьмирлерде тураяк соьзиннен янъыдан тувгансынъыз+.

24Неге десе «аьр бир инсан – коьгоьлендей эм инсаннынъ данъкы – кийик шешекейиндей. Коьгоьлен курыса, шешекейи куйылады,

25Тек Раббий соьзи оьмирликте яшайды». А ол соьз – сизге билдирилген Ийги Хабар+.

2

2^1Соьйтип, сиз аьр туьрли яман ниетти, ялганды, экиюзликти, куьншиликти эм яла ягувды койынъыз+.

2Янъы тувган саьбийдей, таза суьтке усаган Алла Соьзине ымтылынъыз. Оны ман сиз, оьсип, куткарылувга етерсиз+.

3Неге десе сиз Раббийдинъ ийгилигининъ даьмин тарткансыз.

Тири тас, сайланган халк

4Сиз Раббийге – аьдемлер таслап, ама Алла сайлап алган асыл, тири таска – келгенде,+

5оьзинъиз де, Алладынъ рухы яшайтаган уьйин курар уьшин кулланган тири таслардай, болдынъыз. Соьйтип Иса Масих аркалы Аллады разы эткен курманлыкларды – рухынъыздынъ курманлыкларын[*] – аькелетаган, Аллага багысланган дин куллыкшылары боларсыз+.

6Неге десе Кие Язувда: «Мине, Мен сайлап алган асыл тасты – уьй муьйисиндеги бас тасын – Сионда салаятырман. Ога ким сенсе, сонынъ уьмити уьзилмес», – деп айтылган+.

7Соьйтип, бу тас сизге – Ога сенгенлерге – асыл тас; ама ынанмайтаганларга Ол, «уьй курувшылар яравсыз деп таслаган тасы, муьйистинъ негизин салган тасы», «суьринуьв тасы эм йыгылув каясы» болды+.

8Олар Алла соьзине тынъламаганлары уьшин таска суьринедилер; оларга алдыдан солай йоралган+.

9А сиз – Алла сайлаган ырувсыз, Патшанъыз Алладынъ дин куллыкшыларысыз, Ога багысланган миллетсиз, Ога байыр халксыз. Каранъалыктан Оьзининъ аьжейип ярыклыгына Шакырганнынъ мактавлы ислерин билдирер уьшин Алла сизди сайлаган+.

10Бир заманларда халк деп саналмаган эдинъиз, а энди Алладынъ халкы болдынъыз, бир заманларда Алла сизди языксынмаган эди, а энди языксынады+.

11Суьйикли кардашларым! Сизден ялбарып тилеймен, (бу дуныяда) ят аьдемлердей эм йолавшылардай, инсан кылыгынъыздынъ янынъызга карсылык беретаган яман куьсевлериннен эрекке тайынъыз+.

12Имансызлар арасында яшавынъызды намыслы тутынъыз; сол заман, олар сизди кыянатшыларсыз деп шуьшлеселер де, хайырлы ислеринъизди коьрип, Алла оларга ювыкласкан куьнде Оны данъклаяклар+.

Бойсынувлы болынъыз

13Аьдемлер туьзген аьр туьрли оькиметке Раббий уьшин бойсынувлы болынъыз. Баьрисине де басшылык этетаган императорга,+

14кыянатшыга оьким этер эм хайырлы ислерди этетаганды мактар уьшин, ол йиберген тоьрелерге бойсынынъыз+.

15Неге десе сондай Алладынъ ыхтыяры: сиз, хайырлы ислерди эте турып, акылсыз надан аьдемлердинъ авызларын тыймага керексиз.

16Сиз, эркин аьдемлердей, эркинлигинъизди яманлыктынъ ябувы этпей, Алладынъ кулындай, яшанъыз+.

17Баьрисине де тийислише оьрмет этинъиз, иман кардашларынъызды суьйинъиз, Алладан коркынъыз, императорды сыйланъыз+.

18Куллар, оьз иелеринъизге толы оьрмет пен бойсынувлы болынъыз. Эм тек танъ эм сабыр болганларына тувыл, а суслыларына да+.

19Эгер бирев, Аллады аьр дайым эсинде тургыстып, шуьшсиз азапланувларга тоьзсе, сол Алладынъ разылыгын табар+.

20Эгер сизди куьна эткенинъиз уьшин соксалар эм сол затка шыдасанъыз, ога не мактав бар? Ама, хайырлы ислер эткенде азапланувга шыдасанъыз, сонда Алладынъ разылыгын табарсыз.

21Сиз мине сонынъ уьшин шакырылгансынъыз, неге десе Масих те, Оьзининъ ызыннан бармага сизге уьлги калдырып, сиз уьшин азапланган+.

22«Ол эш бир куьналы зат этпеген эм соьзлеринде эш бир ялганлык болмаган», – деп язылган.

23Ол корланганда, корлав соьзлер мен явапламаган; азаплана турып, Ол эш биревге де коркыныш тувдырмаган, ама исин аьдил оьким Этуьвшиге аманатлаган+.

24Бизди куьналарымыздан куткарып, туврашыл этип яшатар уьшин Ол куьналарымызды Оьзининъ тени мен дарагашка коьтерди. Онынъ яралары ман сиз де савартылдынъыз+.

25Сиз адасып юрген койлардай эдинъиз, ама энди янларынъыздынъ Басшысына[*] эм Етекшисине кайтып келдинъиз+.

3

Хатынлар эм эрлер

31-2Соьйтип те сиз, хатынлар, оьз эрлеринъизге бойсынынъыз. Соны ман эрлеринъиздинъ арасында Алла соьзине ынанмаганлар оьрметли таза яшавынъызды коьрселер, сиз бир соьз де айтпаганлай, оларды тек бир турмысынъыз бан иманга туьсиреексинъиз+.

3Сизинъ ярасыклыгынъыз оьрилген шашларга, тагылган алтынга, ярасык кийимге таянган тыскы аьруьвлик болмасын.

4Ол юрек туьбиндеги тыныш эм ювас янынъыздынъ йок болмаяк ярасыклыгы сизинъ аьруьвлигинъиз болсын. Алла муны бек баалы деп санайды+.

5Озган заманларда Аллага уьмит эткен, Ога багысланган хатынлар да, оьз эрлерине бойсынып, оьзлерин солай ярасыклаганлар.

6Сара Ибрагимге тынълап, ога «Бийим» деп соьйлеген. Эгер дейим хайырлы ислерди этип, коркыстувларга берилмейтаган болсанъыз, сиз – Сарадынъ кызларысынъыз+.

7Соьйтип, эрлер, сиз де сезгир болып, хатынларынъызга карап яшанъыз. Шаркы ман сизден карувсыз болганларын эслеп, оларды оьрметленъиз, неге десе олар – яшав берекетининъ ортак асабалары. Эгер солай этсенъиз, дуваларынъызга эш бир зат та орав этпес+.

Туврашылык уьшин азап шегуьв

8Сонъына калганда баьринъиз де бир ойда турынъыз, бир биринъизге эс этинъиз, бир биринъизди кардаштай суьйинъиз, юмсак юрекли эм сабыр кылыклы болынъыз+.

9Яманлыкка яманлык пан, корланувга корлав ман тувыл, керисинше, разылык пан явап беринъиз, неге десе Алла сизди шакырганда Оьз разылыгын таптыраягына соьз берген+.

10(Кие Язувда айтылганша):

«Яшавга суьйинип,
Ийги куьнлер коьрмеге излеген
Тилин яманлыктан,
Авызын оьтириктен тыйсын.
11Яманлыктан тайып, ийгилик этсин,
Тынышлык излеп, тынышлыкка ымтылсын.

12Неге десе Раббий туврашыл аьдемлерге коьз салады,

Олардынъ дуваларына кулак асады,

Яманлык этуьвшилерге карсы турады».

13Ийгилик этип шалысатаган болсанъыз, ким сизге яманлык этер?

14Туврашылык уьшин азап шексенъиз де наьсиплисинъиз. Биревдинъ де коркыстувлары сизди уьркитпесинлер, тынышсызландырмасынлар+.

15Тек Масихти, Раббийимиз деп, юреклеринъизде сыйланъыз эм аьр дайым да сизден уьмитинъиздинъ маьнесин сорайтагаганларга явап бермеге аьзир болынъыз+.

16Ама юваслык эм оьрмет пен явап беринъиз. Юзинъиз таза болып турсын. Сол заманда Масихке берилген акыйкат турмысынъызды каралайтаганлар сизди шуьшлеген затларыннан уялаяклар+.

17Эгер Алладынъ ыхтыяры болса, яманлык уьшин кыйналувдан эсе ийгилик уьшин азапланув коьпке яхшы+.

18Масих, шуьшсиз болса да, куьналарымызды тазалап бизди Алладынъ алдына аькетеек болып, шуьшимиз уьшин азап шекти. Онынъ тени оьлимге берилди, ама Ол рухы ман тирилди+.

19Масих рухы аркалы мунынъ хабарын рухлары (ахыретте) тутнакта болган аьдемлерге де еткерген эди+.

20Бурынгы заманларда, Нух пайхамбар кемесин ясайтаган куьнлерде Алладынъ тоьзимлик пен саклавына карамай, сондайлар тынълавлы болмаганлар. Сол кемеде бек аз аьдемнинъ, туьзин айтсак, сегиз аьдемнинъ янлары сувлар арасыннан оьтип кутылдылар.

21Бу – сизинъ сувда шомылдырылып тазаланувынъыздынъ баслапкы белгиси. Сув ман тазаланувынъыз – тенинъиздинъ кирден тазаланувы болмай, таза ниет пен яшамага Аллага ваьде беруьвинъиз болады эм Иса Масихтинъ тирилуьви аркалы энди де сизди куткарады+.

22Масих, коькке алынганнан сонъ, Алладынъ онъ янында турады. Ога маьлеклер де, аькимлер де, куьдиретлер де бойсынадылар+.

4

Алла уьшин яшав

4^1Солай этип, Масих тени мен азап шеккенине коьре, сиз де сол ой ман беркимеге керексиз. Неге десе тени мен азап шеккен аьдем куьна этуьвди кояды+.

2Ол бу дуныядагы яшавынынъ калган куьнлерин баска аьдемлердинъ куьсеген затларына берилмей, Алла ыхтыяры бойынша яшайды+.

3Ынанмайтаганлардынъ суьйген затларын этип, аьдепсизликке, яман куьсевлерге, эсирикке, тийиссиз ойнаклавга, ишкишиликке эм, (Алладынъ) йорыкларын танымай, бутларга табынып яшаганынъызды койынъыз.

4Энди олар ман бирге сондай тыювсыз каьхпеликке тез косылмаганынъызга сейирсинип, сизди яманлайдылар+.

5Олар тирилерге эм оьлилерге оьким шыгармага аьзир болган (Алладынъ) алдында явап бермеге керек болаяклар+.

6Оьлгенлер баска аьдемлердей тенлери мен оькимге берилселер де Алладынъ ыхтыяры аркалы рухлары ман яшар уьшин, Ийги Хабар оларга да билдирилди.

7Аьр бир заттынъ ахыры ювыклайды. Сонынъ уьшин туьз акыллы, тилек-дува кылар уьшин уявлы болынъыз+.

8Энъ де кереклиси – бир биринъизди суьйип яныплы болынъиз. Неге десе суьйим коьп куьналарды курытады+.

9Бир биринъизге ынжынмай конакбайлык коьрсетинъиз,+

10Аьр ким де Алладан алган кайсы савгасын да, Алладынъ коьп туьрли шапагатын хайырга кулланган уьй юргистуьвшидей баскаларга кызмет кылып, куллансын+.

11Биринъиз (ямагатка) соьз айтканда, Алладынъ соьзиндей, айтсын; биринъиз кызмет кылганда, Алладынъ берген карувы ман кылсын. Соьйтип, Алла аьр затта да Иса Масих аркалы данъклансын. Оьмирлерге Ога данък эм куьдирет! Амин+.

12Азизлерим, сизди сынар уьшин йиберилген азап отына, сизге аькис ис болып йиберилгендей, сейирсинменъиз+.

13Керисинше, Масихтинъ азаплары ман боьлиспеге амалынъыз болганына суьйининъиз. Сол заманда, Онынъ данъкы ашылган вакытта, суьйинишинъиздинъ сонъы болмаяк+.

14Эгер дейим Масих уьшин сизге яман соьйлеселер, сиз наьсиплисинъиз, неге десе Алладынъ данъклы Рухы уьстинъизде+.

15Тек биревинъиз де аьдем оьлтирген, уры, бир баска кыянатшы, яде баскалардынъ ислерине карысувшы болып азапка туьспесин.

16Ким болса да бирев масихши[*] болганы уьшин азап шексе, уялмасын, сол атты юргисткени уьшин Аллады данъкласын+.

17Неге десе оьким басланмага заман келди эм ол Алладынъ аьелиннен басланаяк. Эгер биринши болып оьким бизге кесилеек болса, Алладынъ Ийги Хабарына бойсынмаганлардынъ ахыры кайдай болаяк+?

18(Язылгандай): «Эгер туврашылдынъ куткарылувы кыйын болса,

Алласыз эм куьналы ман не болар?»+

19Соннан себеп, Алла ыхтыяры ман азап шегетаганлар, хайырлы ислерди этип, янларын сенимли Яратувшыга аманатласынлар+.

5

Сакаманлар эм яслар

5^1Мен оьзим – ямагат тамадасы, Масих азапларынынъ шааты эм Ол келгенде, ашылаяк данъктынъ катнасувшысы бола турып, аранъыздагы сакаманлардан ялбарып тилеймен:+

2Алла сизге тапшырган «кой суьруьвин» (иманлыларды) туьзетип, йол коьрсетинъиз. Муны оьзинъизди зорлангандай коьрмей, Алла излегендей суьйип этинъиз; оьзинъизге пайда излемей, юрек буйырыгы ман,+

3сизинъ каравынъызга тапшырылганларга аькимлик этпей, «суьруьвинъизге» уьлги болынъыз+.

4Суьруьвдинъ энъ уьйкен Басшысы келген заманда, сиз эш солымас данъклы тажын табарсыз+.

5Яслар, сиз де тамадаларга бойсынынъыз; баьринъиз де бир биринъизге сабыр кылыклы болып турынъыз, неге десе (язылган): «Алла оьктемлерге карсы турады, а ювасларга шапагатын коьрсетеди»+.

6Соьйтип, Алладынъ куьдиретли колына бойсынып, бир биринъиз бен сабыр кылыклы ювас болынъыз.

7Баьри кайгынъызды Аллага аманатланъыз, неге десе Ол сизинъ уьшин кайгырады+.

8Эсинъизди йоймай, уяв турынъыз, неге десе душпанынъыз ибилис, биревди ютпага оькирип излеген арсландай, юреди+.

9Дуныядынъ аьр еринде иман кардашларынъыз сондай азаплар шегетаганын билип, иманынъызга берк болып, ибилиске карсы турынъыз+.

10Оьзининъ дайымлык данъкына сизди Масих аркалы шакырган, аьр туьрли шапагаттынъ булагы Алла, бир кыска заманнынъ ишинде шеккен азапларынъыздан сонъ, сизди Оьзи беркитеек, куьшлендиреек, негизлендиреек+.

11Ога дайымлык данък эм куьдирет! Амин+.

12Сосы хатты мен сенимлиге санаган кардашым Силастынъ ярдамы ман сизге кыскаша яздым. Бу – Алладынъ акыйкат шапагаты деп шаатлык этемен. Сол шапагатка сенип турынъыз+.

13Бабылдагы сиздей болып сайланган (иман ямагаты) эм улым Марк сизге салам йибередилер+.

14Бир биринъизди оьбуьв мен саламланъыз. Масихке байыр болганлардынъ баьрисине тынышлык. Амин.+

* 1:16 Мага багысланынъыз: яде «Кие болынъыз».

* 2:5 Рухынъыздынъ курманлыклары: Аллага табынув, мактав, шуькир, хайырлы ислер, аьдемлерге ярдам этуьв эм с.б.

* 2:25 Басшысына: грекше «Койшысына».

* 4:16 Масихши: яде «христиан».

+ 1:1 Мат. 4:18-21, Яхья 1:40-42, Якуп 1:1

+ 1:2 Ювытлар 12:24, 2 Петер 1:2, Юда 1:2

+ 1:3 2Кор. 1:3, Эфесшилер 1:3, 1 Петер 3:21, Яхья 3:3, Тит 3:5

+ 1:4 Мат. 6:20, Мат. 19:21, Колосшылар 1:5
+ 1:5 Эфесшилер 2:8
+ 1:6 Мат. 5:11-12, Якуп 1:2-3
+ 1:7 1Кор. 3:13, Рим. 2:10
+ 1:8 Яхья 20:29
+ 1:10 2 Петер 1:19
+ 1:11 Рим. 8:9, Лк. 24:26
+ 1:12 Ислер 2:2-4

+ 1:13 Мк. 13:33-34, Эфесшилер 6:18, 1 Салоникшилер 5:6

+ 1:14 Ислер 17:30, Эфесшилер 4:18-19, Рим. 12:2, Тит 3:3

+ 1:15 1 Яхъя 3:3, 2 Петер 3:11
+ 1:17 2Кор. 6:18
+ 1:18 Яхья 1:29, Ислер 20:28, Ювытлар 9:14
+ 1:20 Ювытлар 1:2
+ 1:22 Яхья 13:34, Рим. 12:9, Ювытлар 13:1
+ 1:23 Яхья 1:13, Ювытлар 4:12
+ 1:25 Якуп 1:10-11
+ 2:1 Эфесшилер 4:31, Колосшылар 3:8
+ 2:2 Мат. 18:3, 1Кор. 3:2, Ювытлар 5:13
+ 2:4 1Кор. 10:4
+ 2:5 Эфесшилер 2:20-22,
+ 2:6 Рим. 9:33, Рим. 10:11
+ 2:7 Мк. 12:11, Ислер 4:11
+ 2:8 Рим. 9:33
+ 2:9 Ашы. 1:6, Ашы. 5:10, Яхья 1:9
+ 2:10 Рим. 9:25

+ 2:11 Якуп 4:1, Рим. 7:23, Рим. 13:14, Гал. 5:24

+ 2:12 Мат. 5:16, 2Кор. 9:13, Гал. 1:24
+ 2:13 Рим. 13:1, Тит 3:1
+ 2:14 Рим. 13:3-4

+ 2:16 Яхья 8:32, Якуп 1:25, Якуп 2:12, Рим. 6:18, 1Кор. 7:22, 2Кор. 3:17, Гал. 5:1, Гал. 5:13, 1Кор. 7:22

+ 2:17 Сулейманнынъ таварыхлары 24:21, Рим. 13:7

+ 2:18 Эфесшилер 6:5, Колосшылар 3:22, 1 Тимотей 6:1, Тит 2:9

+ 2:19 1 Петер 3:14, 1 Петер 3:17, 1 Петер 4:16

+ 2:21 Ислер 14:22, Яхья 13:15
+ 2:23 Мат. 5:39, Лк. 23:46
+ 2:24 Рим. 6:2, Гал. 2:19, Гал. 5:24,
+ 2:25 Лк. 15:6

+ 3:1 Яр. 3:16, 1Кор. 14:34, Эфесшилер 5:22, Колосшылар 3:18, Тит 2:5

+ 3:4 1 Тимотей 2:9
+ 3:6 Яр. 18:12
+ 3:7 Эфесшилер 5:25, Колосшылар 3:19
+ 3:8 Рим. 12:16

+ 3:9 1 Салоникшилер 5:15, Рим. 12:17, Мат. 5:44, Рим. 12:14, 1Кор. 4:12

+ 3:14 Мат. 5:10, 1 Петер 2:19-20, 1 Петер 4:14-16,

+ 3:15 Колосшылар 4:6
+ 3:16 1 Петер 2:12, Лк. 13:17
+ 3:17 1 Петер 2:20

+ 3:18 1 Петер 2:21, 1 Петер 4:1, Ювытлар 9:26-28

+ 3:19 Яр. 6:3-14, Яр. 7:17, 2 Петер 2:5

+ 3:21 Рим. 6:4, Мк. 16:16, 1 Петер 1:3

+ 3:22 Лк. 24:51, Ислер 1:9, Мк. 16:19, Рим. 8:34, Рим. 8:38, 1Кор. 15:24, Эфесшилер 1:21

+ 4:1 1 Петер 3:18, Рим. 6:2, Рим. 6:7, Гал. 5:24, Колосшылар 3:3

+ 4:2 Рим. 6:14, Рим. 14:7-8, 2Кор. 5:15, Тит 2:12

+ 4:4 Эфесшилер 4:17-19, 1 Петер 2:12, 1 Петер 3:16

+ 4:5 Яхья 5:22, Ислер 10:42, 1 Петер 4:5

+ 4:7 Якуп 5:8, 1Кор. 7:29, 1Кор. 7:31, Мк. 14:38

+ 4:8 Сулейманнынъ таварыхлары 10:12, Якуп 5:20

+ 4:9 Ювытлар 13:2

+ 4:10 Рим. 12:6-8, 1Кор. 7:7, Лк. 12:42-43

+ 4:11 Яхья 13:31, 1Кор. 10:31, Юда 1:24-25, Ашы. 1:6, Ашы. 5:13

+ 4:12 1 Петер 1:7
+ 4:13 Ислер 5:41, Пилипшилер 3:11
+ 4:14 Мат. 5:11
+ 4:16 1 Петер 2:19-20
+ 4:17 Рим. 2:9,
+ 4:18 Сулейманнынъ таварыхлары 11:31
+ 4:19 Лк. 23:46
+ 5:1 Лк. 24:48, Рим. 8:17

+ 5:2 Яхья 21:16-17, Ислер 20:28, 1 Тимотей 3:8, Тит 1:7

+ 5:3 Мат. 20:25-26, Пилипшилер 3:17, 2 Салоникшилер 3:9, 1 Тимотей 4:12, Тит 2:7

+ 5:4 Яхья 10:11, Ювытлар 13:20, 1Кор. 9:25
+ 5:5 Сулейманнынъ таварыхлары 3:34, Якуп 4:6
+ 5:7 Мат. 6:25, Пилипшилер 4:6

+ 5:8 Мк. 13:33-34, 1 Петер 5:8, Эфесшилер 6:18, 1 Салоникшилер 5:6, 2Кор. 2:11, Эфесшилер 6:11

+ 5:9 Якуп 4:7, Ислер 14:22, 1 Салоникшилер 3:3

+ 5:10 2 Тимотей 2:10

+ 5:11 1 Петер 4:11

+ 5:12 Ислер 15:22, Ислер 15:40, 1 Салоникшилер 1:1, 2 Салоникшилер 1:1

+ 5:13 Ислер 12:12, Ислер 13:5, Ислер 15:37

+ 5:14 Рим. 16:16

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=NOG

Соьзлик

Соьзлик

1. А

2. АЬ

3. Б

4. Г

5. Д

6. Е

7. З

8. И

9. Й

10. К

11. Л

12. М

13. Н

14. О

15. ОЬ

16. П

17. Р

18. С

19. Т

20. У

21. Х

22. Ш

23. Э

24. Ю

25. Я

Эскертпе: Доьрткил скобкаларга алынган соьзлер энъ эски грек текстлерде распайды.

Кыскартувлар:

э. а. – Масих тувганнан алдын, эрамыздан алдын.

я. э. – Масих тувганнан сонъ, янъы эра.

Абил

– Адам ман Хавадынъ экинши улынынъ аты. Алла Абил эткен курманды кабыл эткенде, уьйкен кардашы Кабил, куьнлеп, Абилди оьлтиреди. Бу зат аьдем дуныясынынъ тарихинде биринши аьдем оьлтируьв эди. (Мат 23:35; Им. ювыт. 11:4).

Адам

– Алладынъ эмири мен болган биринши аьдем. Аьдемлер дуныясы Адамнан эм Хавадан басланган. Олар, Алла берген йорыкты толтырмай, куьналы болган себепли аьдемлердинъ тувдыкларына куьналары уьшин язалавга оьлим берилген. (Рим 5:12-14; 1Кор 15:45-49).

Акша авыстырувшылар

– Ювытлар Алла уьйи уьшин йылда ярым шекел (эки динар) ясакты тоьлемеге керек эди. Бу ясакты тоьлер уьшин Урым акшасын кулланув арам деп саналган, неге десе акшада бутлардынъ (идоллардынъ) символлары бар эди. Сонынъ уьшин Урым акшасын ювыт акшасы ман авыстырмага керек болган. Ама акша авыстырувшылардынъ бу ис уьшин талаплаган аклары керегиннен уьйкен эди.

Алла патшалыгы

– Алладынъ дуныяда, патшадай, басшылык этуьви (Инжил, Мат 4:23, Лука 11:20). Алладынъ ыхтыярына бойсынып яшав.

Алла соьзи

– 1) кара: Кие Язувлар; 2) Иса Масихтинъ окувы; 3) («Соьз» уьйкен аьрип пен язылса) Иса Масихтинъ Оьзи.

Алла Улы

– Алла Соьзи, Иса Масих. Алла Соьзи заманнынъ басыннан алдын Алладынъ ишиннен туватаганы уьшин Масих Алла Улы деп аталады.

Алла уьйи

– бурынгы ювытлардынъ Аллага табынув уьйи. Ерусалимде орынласкан Алла уьйин бас деп Сулеймен патша салган эди. Бу уьй элдын арамыздан 6-ншы юзйыллыкта бузылган. 5-нши юзйыллыкта янъыдан куралган эм курман этилетаган орын болган. Иса Масих оьлип тирилгеннен 40 йыл сонъ, янъы эрадынъ 70-нши йылында Алла уьйи урымшылар ман йок этилди.

Амин

– ювыт тилинде «солай болсын» деген маьнеди анълатады.

Арамей тил

– бурынгы еврей (ювыт) эм арап тиллерге ювык тил. Иса Масихтинъ заманында ювытлардынъ куьнлик тили (еврей тил тек синагогларда кулланылатаган эди).

Асия

– (С буква ман язылады) Урымнынъ шетиндеги аьлиги Кишкей Азиядынъ (Турциядынъ) бир кесек ерининъ аты. Онынъ бас каласы Эфес болган. Азия сосы ерден атын алады, ама соьле бу соьз баска ерлерди анълатады эм оларды карыстырмага ярамайды. (Эл. Ислери 19:26; Я.а.с. 1:4).

Ассылык

– Алла акында яман соьз айтув.

Ата, Атам

– арамей тилде «Абба». Соьйтип Иса Масих Аллаху-Таалага айткан, сонъында сокталары да солай айтканлар. (Мк 4:36, Рим 8:15).

Ашыткысыз оьтпек байрамы

– кара: «Пасха байрамы».

Аьдем Улы

– арамей тилде «киси», «инсан», Кемшиликсиз инсан болганы себепли Иса Масих уьшин кулланылган титул (Таурат, Даниял 7:13 ).

Аьлеклик аькелеек шийкендирген зат

– 1) э. а. 167-ншы йылда селевкид император Антиох Эпифан (Эски Антласув, Даниял 9:27 ) Ерусалимде Алла уьйинде орынластырган бут (идол); 2) я. э. 70-нши йылында Юдеядынъ коьбисин аьлек эткен урым аскерлери; 3) Келеекте Аллага карсылык этеек душпан, таьжел, антихрист.

Аьжейип нышан

– Аьдемге Алладынъ йибергенин анълатар уьшин этилген, аьдеттеги табиат законлары ман анълатпага амал болмаган бир коьринис, ис, зат.

Баалзабул

– шайтан.

Баска миллетлилер

– ювыт болмаганлар.

Бу дуныядынъ басшысы

– шайтан, ибилис.

Бут

– идол, оьтирик алладынъ сынтасы.

Греклер

– Иса Масихтинъ заманында тек Грецияда тувыл, Орта денъиздинъ буьтин куьнтувар кесегинде де яшаган эм грек тилинде соьйлеген халк. Инжилдинъ бир ерлеринде «ювыт болмаганлар» деген маьнеди анълатады. Масихтинъ заманында грек тили дуныядынъ коьп еринде анъламлы болган, сол себепли Инжилдинъ оригиналы грек тилинде язылган.

Даут улы

– Исраилдинъ уллы патшасы Даут (э. а. 1010–970 йыл.) ырувыннан шыккан Иса Масихтинъ титулы.

Динар

– урым акшасы; Иса Масихтинъ заманында аьдетли исшилерге куьнде бир динар тоьленер эди.

Дин аьлими

– Кие Язувларды коьшируьвди, анълатувды эм уьйретуьвди каьрлеген ювыт дин аьдеми.

Дин куллыкшысы

– Алла ман аьдемлер арасында эм Аллага курманлык эттируьвдей дин ислери мен каьрлеген киси.

Еврейше

– ювыт тили. Эски Антласувдынъ коьбиси еврейше, бир кесеги арамейше язылган. Иса Масих заманында ювытлардынъ коьбиси еврей тилине бек усаган арамей тилинде соьйлейтаган болганлар.

Забур

– Аллага шуькир этуьвин билдиретаган эм данъклайтаган зикирлер йыйынтыгы. Булардынъ бир кесегин патша Даут язган.

Зилот

– Масихтинъ заманында Исраилди урым аскершилерден тазаламага шалыскан аьдем.

Ибилис

– шайтан (сатана).

Ибрагим

– Ибрагим пайхамбар исраилшилердинъ эм баска халклардынъ несиллерининъ басы. Кие Китапта ол, яшав аьллерге эм аьдемлердинъ баа беруьвине карамай, бир Аллага шынты юрек пен берилгенликтинъ, онынъ баьри буйырыкларын толтырмага аьзирликтинъ уьлгиси болады (Рим 4; Им. ювыт. 11:8-19).

Ирод

– Инжилде бес кисидинъ аты: 1) э. а. 40-ншы ман 4-нши йыллар арасында, Урым империясына бойсынып, Палестинге басшылык эткен «Уллы» Ирод. Ол оьлгенде, онынъ патшалыгы уьш улы арасында боьлинген эди: Юдея ман Самария Ирод Архелайга (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 6-ншы йылы), Галилея ман Перея Ирод Антипага (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 39-ншы йылы), керуьв-куьнтувар ерлер Пилипке (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 33–34-нши йылы) берилген эди. 2) Иродлардынъ энъ залымы Ирод Архелай (Мат 2:22). 3) Ирод Антипа (яде тетрарх Ирод) оьзининъ оьгей кардашынынъ пишеси Иродиадага уьйленер уьшин биринши пишесине талак салган эди. Яхъя пайхамбар бу исти айыплаганда, Ирод оны, ыслатып, оьлтирген эди. Иса Масихти, оьким шыгарсын деп, Понтий Пилатка йиберген де сол Ирод эди. 4) Уллы Иродтынъ тувдыкларыннан 1-нши Ирод Агриппа патша эрамыздынъ 37-нши мен 44-нши йыллар арасында Палестиннинъ туьрли ерлерине басшылык эткен, 44-нши йылда оьлген (Инжил, Эл. Ислери 12:20-23). 5) 1-нши Ирод Агриппадынъ улы болган 2-нши Ирод Агриппа атасынынъ патшалыгын эрамыздынъ 48-нши йылында алган эди. Элши Паулдынъ оькиминде (судында) болган сол Агриппа эди (Эл. Ислери 25:13 – 26:32).

Иродтынъ аьдемлери

– Ирод Антипа ягы болган ювытлар куьби.

Исхак

– Ибрагим мен Сарадынъ улы, Якуптынъ атасы болып Якуп аркалы ювытлардынъ атасы болган (Эл. Ислери 7:8).

Йин

– коьзге коьринмейтаган, шайтанга куллык этетаган кара куьш.

Канай

– кара: Зилот.

Каш

– шуьшли аьдемди, шуьй мен керип, оьлтирер уьшин кулланылган агаш, дарагаш.

Кесар

– Урым императордынъ титулы.

Кие

– Алладынъ куллыгына багысланган.

Кие Китап

– кара: Кие Язувлар (2-нши маьнеси).

Кие Рух

– арапша «Рухулкудус», орысша «Дух Святой». Алладынъ Кие «Яны», аьр ерде болган, коьринмеген «Куьши», «Куваты».

Кие Шатыр

– Алла уьйи салынганга дейим исраилшилер Аллага «шаатлык шатыры» деген кие шатырда курман эткенлер эм Ога табынганлар (Эл. Ислери 7:44; Им. ювыт. 8:2-5).

Кие Язувлар

– 1) Иса Масихке дейим: Эски Антласув (Таурат, Забур, Пайхамбарлар Язувлары); 2) Иса Масих келгеннен сонъ сол Язувларга – Янъы Антласув (Инжил) да косылды.

Куьна

– Адам пайхамбар эм Авадынъ Аллага карсылык эткенлери себептен аьдемлер Алладынъ парызларын толтыралмайтаган эм этпеге суьймейтаган болдылар. Бу аьл «куьна» деп аталады. Куьна инсан кылыгымыздан шыгып, Алладынъ буйырыгына карсы болган ойларды, соьзлерди, ислерди анълатады.

Левит

– Исраилдинъ Левий ырувыннан болган Алла уьйинде дин куллыкшыларына ярдам этуьвши аьдем.

Майлав

– бурынгы заманларда Аллага куллык этер уьшин кулланылаяк заттынъ уьстине яде янъы куллыкка салынаяк аьдемнинъ басына зейтун майын ягатаган болганлар. Бу соьз Инжилде Алладынъ Кие Рухын иманлыларга беруьвин де анълатады.

Масих

– еврейше «Машиях», грекше «Христос», арапша «Масих». Бу соьз «май ягылган аьдем» (кара: майлав) деген маьнеди анълатады. Бурынгы пайхамбарлар Куткарувшы Масих (Иса) келеегин алдын билдиргенлер.

Межлис

– грек тилинде «синедрион». Бас дин куллыкшылары, аксакаллар эм дин аьлимлериннен куралган, бурынгы ювытлардынъ дин эм миллет кенъеси.

Нух

– Алла яманлыкка баткан аьдемлер дуныясын йок этпеге токтасканда, тек ялгыз бир туврашыл Нухты эм онынъ аьелин сав калдырды (Мат 24:37-38).

Онъ ягында турув

– бурынгы ювыт культурасында биревдинъ онъ ягында турувы яде олтырувы – энъ сыйлы эм уллы орын деп саналган.

Ораза тутув

– Кие Китаптынъ заманында бу соьз астан-сувдан толысынша токтап турувды анълаткан. Соьйтип, аьдем оьзин Аллага аманатлап, оьзининъ Ога бойсынувын коьрсеткен, Оннан куьнасын кешируьвди эм ярдам этуьвди тилеген (Мат 4:2; Лк 18:12; Эл. Ислери 13:2-3).

Осанна

– арамей тилде «Энди куткар!» деген алгыс соьз.

Оьтпек сындырув

– иманлылардынъ бирге йыйылып ас ишуьви, Иса Масихтинъ оьлуьвин эслеринде тутар уьшин бирге оьтпек сындырып ашавы.

Парисейлер

– бурынгы ювытлардынъ куьшли дин куьби. Таурат парызларын мукаят толтырмага куьрескен аьдемлер. Кара: Садукейлер.

Пасха байрамы

– бу байрамда ювытлар Алладынъ Муса пайхамбар аркалы олардынъ аталарын Мысырдагы кул болувдан куткарганын эске туьсиредилер. Курманлык козы шалып, ети куьн бойынша ашыткысыз оьтпек ашайдылар. Сол себептен бу байрам ашыткысыз оьтпек байрамы деп те аталады.

Понтий Пилат

– эрамыздынъ 26–36-ншы йыллар арасында Урым империясынынъ Юдея элинде басшылык эткен тоьреши.

Раббий

– грек тилинде «кириос». Бу соьздинъ маьнеси «ие», «бий».

Рух

– кара: Кие Рух.

Садукейлер

– бурынгы ювытлардынъ дин куьби. Ынанган затларынынъ коьбиси мен парисейлерге карсы келедилер, мысалыга: 1) Муса пайхамбарга берилген бес китаптан баска язувларды кабыл этпейдилер; 2) йин, маьлек, ян, еннет, яханем, ахырет болганына эм оьлгенлердинъ тирилеегине ынанмайдылар.

Самарияшылар

– ювытлар ман бир неше палестин миллетлерден куралган эм ювытлардай тек Аллага ынанган карысык ырув. Самарияшылар ман ювытлар айкаспайдылар.

Самсон

– бурынгы исраилшилердинъ душпанлары ман куьресип турган уллы давдынъ аты (Им. ювыт. 11:32).

Саьат

– бурынгы заманларда аьдемлердинъ коьбиси куьн баткан вакытты экинши куьннинъ басы деп санайтаган болганлар. Кеше 12 саьатке яде уьшер саьаттен куралган доьртликлерге боьлинген. Куьн бойы куьн тувган заманнан баслап, 12 саьатке боьлинген. Мысалыга, бу системага коьре куьннинъ уьшинши саьати – 09:00 саьат, тогызыншы саьати – 15:00 саьат. Ама бир неше Инжил аьлимлерине коьре Яхъядынъ Ийги Хабарында буьгуьнги системага усаган система кулланылады. Солай болганда, онда «оныншы саьат» деп язылса, 10:00 саьат деп анъламага керек.

Синагог

– ювытлар Аллага табынар уьшин йыйылатаган уьй.

Сион

– Ерусалим каласы орынласкан тоьбелердинъ бири. Сион соьзи – «Алладынъ уьйин» яде «Алладынъ халкын» символлы суьвретлейди. «Сионнынъ кызы» деген термин «Ерусалим яшавшылары» деген маьнеди анълатады.

Сокта

– бир устаздынъ, дин мектептинъ окувшысы.

Сувда шомылдырылып тазаланув

– грекше «вафтисма». Инжилде аьдемнинъ сувда шомылдырылып тазаланувы, онынъ тевбеге туьсип, янъы оьмирде яшап баслаганын анълатады.

Суьлеймен

– Дауттынъ улы, Исраилдинъ уьшинши патшасы. Энъ биринши Аллага табынув уьйди Ерусалимде Сулеймен салган (Мат 12:42).

Таварых

– терен акыйкатты уьйретуьвши айтув, метафоралы кыска хабар.

Таурат

– 1) Алла Муса пайхамбарга берген Кие Йорык (шериат); 2) Эски Антласувдынъ сол Йорыкты ишине алган биринши бес китабы; 3) Эски Антласув китапларынынъ баьриси.

Таурат аьлими, Таурат устазы

– кара: Дин аьлими.

Тевбе

– арап соьзи болып, «ойын туьрлендируьв» деген маьнеси болган бир грекше соьзди анълатады. Тевбе, куьнады эм менменликти койып, Аллага кайтув.

Тетрарх

– кишкей ердинъ (юрттынъ) патшасы.

Урым аьдеми

– Урым империясында яшаганлардынъ баьриси де урым аьдеми болмаганлар. Урым аьдеми болувдынъ айырым эркинликлери арасында таяк пан тоьбеленуьв эм кашка керилуьвдей авыр язаларды шекпев эм авыр шуьшлевден акланар уьшин императордынъ оькимин талаплав эди. Тувганыннан баслап урым аьдеми болмаганлар бу эркинликти: 1) куллыктан эркин этилуьв мен; 2) уьйкен кызметтинъ савгасы деп; 3) акша тоьлев мен алатаган эди.

Устаз

– дин акыйкатларын окытувшы.

Хаджар

– Ибрагим пайхамбардынъ пишеси болган Сарадынъ таьвкеси эди. Хаджар, Ибрагимнен ул (Исмаилды) тапкан, ама Ибрагимнинъ асаба тукым калдырувында тек Сарадынъ улы Исхак болган. Исмаилдан, Алла шапагаты ман, уллы халк – исмаилитлер туьзилген. Оларга оьзлерин араплар аькетедилер.

Харун

– Муса пайхамбардынъ уьйкен кардашы, Левий ырувыннан. Алла Таала Муса аркалы Тауратты йибергенде, ювытларга биринши дин куллыкшысы болып Харун айырылган эди. Оннан сонъ бас дин куллыкшылардынъ баьри де Харуннынъ ырувыннан болган (Им. ювыт. 5:4).

Шаатлык шатыры

– Кара: Кие шатыр.

Шабат куьни

– юма аксамнан юма эртеси аксамга дейим заман арасы; ювытлардынъ эш бир ис этпеген сыйлы куьни.

Элши

– грекше «апостолос». Бу соьздинъ Инжилдеги маьнеси – Иса Масих Оьзи акындагы Ийги Хабарды яймага тапшырган аьдем, хабаршы. Сондай атты алганлардынъ бириншилери Исага энъ ювык эм Оны ман бирге юрген он эки соктасы алганлар (Мат 10:1-4; Гал 1:11-19).

Эрегожа киюв эм куьл себуьв

– ювытлардынъ уллы кайгыды яде куьнады билдируьв аьдети.

Эски Антласув

– 1) Иса Масихтинъ заманыннан алдын язылган 39 кие китап (Таурат, Забур эм Пайхамбарлардынъ китаплары); 2) Алладынъ Муса пайхамбар аркалы Исраил халкы ман эткен, Тауратка негизленген антласувы.

Ювыт

– жуьйт, юдей, еврей.

Юбантувшы

– грекше «параклитос». Бу соьз, «Ярдамшы» эм «Кенъес беруьвши» деген маьнеди анълатып, Алладынъ Кие Рухы ман тенъ маьнели.

Юдея

– 1) Урым империясы заманында Палестиннинъ кубыла кесегиннен туьзилген эл; 2) Оны ман бирге ювытлар коьп болган конъысы эллер.

Ямагат

– 1) Иса Масихтинъ уьммети, аьр ерде, аьр заманда да Ога ынанганлардынъ ямагаты; 2) Белгили бир ерде йыйылган, Иса Масихке ынанган аьдемлер куьби.

Янъы Антласув

– 1) Иса Масихтинъ кашта тоьгилген кие каны аркалы Алладынъ аьдемлерди куткарув уьшин эткен антласувы; 2) Иса Масихтинъ заманыннан сонъ язылган 27 кие китап (Инжил). Бу китаплардынъ коьбиси эрамыздынъ 70-нши йылына, баьриси де 100-нши йылына дейим язылган.

Ясакшы

– Иса Масих заманында Урым империясы уьшин оьз халкыннан ясак йыятаган, сол себептен динин эм элин саткан деп саналатаган ювыт.

Таблица Соответствия Имен Собственных

Таблица Соответствия Имен Собственных

1. Байыр Атлардынъ Келисуьв Кеплерининъ Таблицасы

2. Иса Масих Заманындагы Палестина

3. Иса Масих Заманындагы Ерусалим Каласы

4. Иса Масих Заманындагы Ерусалимде Болган Алла Уьйининъ Планы

5. Иса Масихтинъ Заманындагы Урым Патшалыгы

6. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Биринши

7. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Экинши

8. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Уышинши

9. Элши Паулдынъ Урымга

Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

Иса Масих заманындагы Палестина

Иса Масих заманындагы Палестина

Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

Элши Паулдынъ Урымга

Элши Паулдынъ Урымга

Table of Contents

Инжил: 1 Петер

Янъы Антласув

- Кирис Соьз

- 1 Петер

- Кирис Соьз
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

Соьзлик

Абил
Адам
Акша авыстырувшылар
Алла патшалыгы
Алла соьзи
Алла Улы
Алла уьйи
Амин
Арамей тил
Асия
Ассылык
Ата, Атам
Ашыткысыз оьтпек байрамы
Аьдем Улы
Аьлеклик аькелеек шийкендирген зат
Аьжейип нышан
Баалзабул
Баска миллетлилер
Бу дуныядынъ басшысы
Бут
Греклер
Даут улы
Динар
Дин аьлими
Дин куллыкшысы
Еврейше
Забур
Зилот
Ибилис
Ибрагим
Ирод
Иродтынъ аьдемлери
Исхак
Йин
Канай
Каш
Кесар
Кие
Кие Китап
Кие Рух
Кие Шатыр
Кие Язувлар
Куьна
Левит
Майлав
Масих
Межлис
Нух
Онъ ягында турув
Ораза тутув
Осанна
Оьтпек сындырув
Парисейлер
Пасха байрамы
Понтий Пилат
Раббий
Рух
Садукейлер
Самарияшылар
Самсон
Саьат
Синагог
Сион
Сокта
Сувда шомылдырылып тазаланув
Суьлеймен
Таварых
Таурат
Таурат аьлими, Таурат устазы
Тевбе
Тетрарх
Урым аьдеми
Устаз
Хаджар
Харун
Шаатлык шатыры
Шабат куьни
Элши
Эрегожа киюв эм куьл себуьв
Эски Антласув
Ювыт
Юбантувшы
Юдея
Ямагат
Янъы Антласув
Ясакшы

Таблица Соответствия Имен Собственных

- Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

- Иса Масих заманындагы Палестина

- Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

- Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

- Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

- Элши Паулдынъ Урымга